Wat gebeurt er als een alleenstaande jongere geen asiel krijgt?

Bij amv gaat het om kinderen tot 18 jaar die zonder een ouder of wettelijk vertegenwoordiger naar Nederland zijn gekomen. Bij het aanvragen van asiel volgt een amv dezelfde procedure als een meerderjarige asielzoeker, zij het met procedurele waarborgen en begeleiding en opvang die specifiek op het kind gericht zijn. Zo krijgen zij bij aankomst een jeugdbeschermer toegewezen van Stichting Nidos. Komt het tot een afwijzend besluit op de de asielaanvraag, dan is er een belangrijk verschil. Krijgen volwassen asielzoekers tegelijkertijd een terugkeerbesluit waarin staat naar welk land zij terug moeten keren, bij amv ligt dit anders. Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State in juni 2022 krijgen amv namelijk alleen een terugkeerbesluit als is vastgesteld dat er ‘adequate opvang’ voorhanden is in het land van herkomst. Tussen het afwijzende besluit en het terugkeerbesluit kan daardoor enige tijd zitten.

Adequate opvang

Wat adequate opvang is staat beschreven in paragraaf B8/6 van de Vreemdelingencirculaire. Zo dient adequate opvang te voorzien in de basisbehoeften van een amv, afgezet tegen de lokale maatstaven. Dit betekent dat het per land verschilt hoe adequate opvang eruit dient te zien. Er wordt dan vooral gelet op onderdak, de beschikbaarheid van voedsel, hygiëne en kleding. Ook moet er toegang zijn tot onderwijs en medische voorzieningen. Het komt er in het kort op neer dat de amv ergens kan wonen waar voor hem of haar wordt gezorgd.

De IND onderzoekt tijdens de asielprocedure al of er geschikte opvang is. Na een afwijzing van de asielaanvraag neemt DTenV dit onderzoek zo nodig over zo lang de amv nog geen 18 jaar oud is. Een speciaal opgeleide amv-regievoerder van DTenV gaat samen met hem of haar in gesprek. Als nog niet duidelijk is wie er voor de amv kan zorgen, gaat de regievoerder op zoek naar familie of bekenden die de zorg op zich zouden kunnen nemen. Zijn die er niet, dan kan er ook gezocht worden naar een opvanghuis. 

Voor een aantal herkomstlanden geldt dat adequate opvang op voorhand wordt aangenomen, omdat bekend is dat er een opvanghuis is. Dit geldt bijvoorbeeld voor Guinee en Iran. Maar in de meeste gevallen gaat DTenV op zoek naar mogelijkheden om adequate opvang te regelen voor de jongere in kwestie. 

Medewerking van de amv

Voor het onderzoek naar adequate opvang is medewerking van de amv heel belangrijk, bijvoorbeeld om familieleden op het spoor te komen. In eerste instantie wordt hier een jaar voor uitgetrokken. De IND kan de onderzoekstermijn verlengen als de amv niet goed meewerkt, bijvoorbeeld wanneer informatie wordt achtergehouden. Werkt de amv wel goed mee, maar kan toch geen geschikte opvang worden gevonden? Dan kan DTenV een advies opstellen voor de IND. Op basis daarvan besluit de IND of sprake is van een ‘buitenschuldsituatie’. In dat geval kan een verblijfsvergunning worden verleend omdat de amv buiten zijn schuld om niet kan terugkeren.

Als de amv niet goed meewerkt en de onderzoekstermijn is verlengd, dan vervalt uiteindelijk de voorwaarde van adequate opvang zodra de amv 18 jaar wordt. De IND kan dan alsnog een terugkeerbesluit uitreiken. Tot die tijd blijft de amv recht houden op opvang en voorzieningen in Nederland.

Infographic mogelijke uitkomsten

Na de teleurstelling dat de asielaanvraag is afgewezen, breekt voor de amv een nieuwe fase aan. Om deze jongeren uit te leggen wat ze kunnen verwachten, heeft DTenV een infographic gemaakt die vertaald is in 8 talen. Daarin wordt schematisch en in begrijpelijke taal uitgelegd wat er gaat gebeuren en wat de mogelijke uitkomsten zijn. Zowel de regievoerders als voogden en begeleiders bij Nidos kunnen deze gebruiken om met de amv in gesprek te gaan.